Bakliyat Tariflerinde Temel Terimler Sözlüğü: Çorba, Pilav ve Daha Fazlası

Bakliyatlar mutfağımızın hem ekonomik hem sağlıklı temel besin kaynaklarındandır. Fasulye, nohut, mercimek, barbunya gibi çeşitlerle yapılan çorba ve pilavlarda kullanılan terimler, tariflerin doğru hazırlanması ve uygulanması için hayati önem taşır. Bu sözlük, bakliyatla ilgili temel kavramları somut örneklerle, kolay anlaşılır şekilde açıklamaktadır.
1. Bakliyat Çeşitleri
Nohut: Ortalama 8-10 mm çapında, sert yapılı, yeşil-kahverengi tonlarında. En fazla kullanılan bakliyatlardan biridir. Pişirme öncesi 12 saat suda bekletilmelidir.
Mercimek: Kırmızı (turuncu), yeşil, sarı gibi türleri vardır. Kırmızı mercimek daha hızlı pişer (15-20 dakika), yeşil ise daha uzun (30-40 dakika) pişirilmelidir.
Fasulye: Kuru fasulye genellikle 24 saat suya yatırılarak yumuşatılır. Beyaz, barbunya, pilaki gibi türleri vardır.
Barbunya: Kırmızı-kahverengi tonlarında, biraz yuvarlak, pişirmesi fasulyeye göre daha kısadır (40-45 dakika).
2. Kaynatma ve Ön İşlem Terimleri
Islatma (Suda Bekletme): Bakliyatın pişme süresini kısaltmak ve sindirilebilirliğini artırmak için kullanılır. Örneğin kuru nohut en az 12 saat, kuru fasulye ise 24 saat ılık suda bekletilir.
Suda Bekletmenin Suyu: Bazı tariflerde bekletme suyu dökülür, bazılarında muhafaza edilir. Bekletme suyunda bakliyatın bazı antinutrientleri çözünür. Örneğin nohut suyunun tat açısından tariften çıkarılması önerilir.
Blanşlama: Kısa süre kaynar suya batırma işlemidir. Bakliyatın üzerindeki zarları yumuşatmak için sebzelere daha çok uygulanır, ancak bazı pilav tariflerinde bakliyatın ön haşlanması için kullanılır.
Haşlama: Bakliyatın yumuşaması için belli bir süre suda kaynatılmasıdır. Örneğin kuru fasulye genellikle 45-60 dakika haşlanır.
3. Pişirme Terimleri
Demleme: Pilav veya bakliyat yemeği yapımında, suyu tamamen çekene kadar kısık ateşte kapağı kapalı şekilde pişirilmesi. Mercimek pilavlarında yaygın olarak kullanılır.
Soteleme: Bakliyat ya da sebzelerin önce yağda kısa süre kavrulmasıdır. Pilav tariflerinde bakliyatların pirinçle birlikte sote edilmesi, aroma ve lezzeti artırır.
Çorbalık Bakliyat: Daha küçük, ezilmeye daha uygun, hızlı pişen bakliyat türleri. Örneğin kırmızı mercimek buna girer.
4. Terimler Tablosu
| Terim | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Islatma | Bakliyatın suya yatırılarak kabarmasının sağlanması | Nohut 12 saat, Fasulye 24 saat |
| Haşlama | Bakliyatın yumuşaması için suyun kaynatılması | Kuru fasulye 45-60 dk |
| Demleme | Yemeğin veya pilavın kapağı kapalı kısık ateşte pişirilmesi | Mercimek pilavı |
| Soteleme | Malzemenin yağda kısa süre kavrulması | Pilavda bakliyat ile pirinç soteleme |
| Çorbalık bakliyat | Küçük taneli, çorba yapımına uygun bakliyat | Kırmızı mercimek |
5. Bakliyatla İlgili Diğer Teknik Terimler
Kabuk (Doku): Kuru bakliyatların dışındaki sert tabaka. Bu kabuk çorbalarda bazı tariflerde alınır (özellikle mercimeklerde), bazılarında bırakılır.
Bakliyat suyu: Pişerken açığa çıkan doku ve aromaların bulunduğu su. Bu suyu bazı tariflerde kullanmak tat zenginliği sağlar.
Karıştırma ve Kıvam Ayarı: Çorba veya pilavda bakliyat kullanırken, pişme sonunda karıştırma dikkatli yapılmalıdır; zira mercimek gibi bakliyatlar çok dağılarak kıvamı etkiler.
Sıkça Sorulan Sorular
Bakliyatlar neden suda bekletilir?
Islatma işlemi, bakliyatın sert dış tabakasını yumuşatır, pişirme süresini kısaltır ve bazı zararlı maddelerin azalmasını sağlar.
Mercimek türleri pişirme süresini nasıl etkiler?
Kırmızı mercimek 15-20 dakika, yeşil ve kahverengi mercimekler ise 30-40 dakika pişirilir. Kabuk sertliği pişirme süresini belirler.
Bakliyatların kabuğu sökülmeli mi?
Bazı tariflerde kabuğu soyulur ancak çoğu pilav ve zeytinyağlıda kabuklu olarak kullanılır. Tercihe bağlıdır.
Bakliyatlı pilav yaparken hangi yöntem uygulanır?
Bakliyatlar önce haşlanır, sonra pirinçle sote edilip demlenir. Böylece her iki malzeme de güzel pişer.
Bakliyat ve Çocuk Menüsü: Çorba, Pilav ve BaklSonraki ›
Bakliyat Tariflerinde Mutfak Ekipmanı Seçimi:
İlgili Yazılar

Bakliyat Kararını Etkileyen 6 Önemli Ölçüt
Bakliyat seçimi yapılırken several faktörün bir araya gelmesi önemlidir. Bu faktörler arasında lezzet, besin değeri, haz

Bakliyat ile Lezzetli ve Sağlıklı Yemekler Pişirmenin Sırları
Bakliyat, günlük hayatımızda sıkça karşılaştığımız ve birçok farklı türü bulunan bir gıda grubudur. Mercimek, nohut, kur